ثبت نام

امکان عضویت غیر فعال است

آموزش کتاب درسنامه فهم زبان قرآن جلد۱ (جلسه دهم)

Meshkat-10

«بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ»
جلسه قبل سوره فلق را آغاز نمودیم. فلق در لغت به معنای شکافتن و دو تکه شدن است. سوره فلق بیستمین سوره‌ای است که بر قلب نازنین پیامبر گرامی اسلام «صَلَّ اللهُ عَلَیْهِ وَ ءَالِهِ» نازل شده است. و البته از نظر ترتیب در مصحف صد و سیزدهمین سوره قرآن و قبل از سوره مبارکه ناس است. پیامبر گرامی اسلام روزی به یکی از اصحاب فرمودند: می‌خواهید به شما دو سوره‌ای را یاد دهم که برترین سوره‌های قرآن کریم هستند؟! فرمودند یا رسول الله چه چیز برتر ازاین؟ اشاره نمودند به سوره معوذتین، یعنی سوره فلق، و در آن تعبیری که ایشان دارند بیان فرمودند که آن را در نماز صبح بخوانید و هرگاه که برمی‌خیزید و می‌خواید، آن را بخوان. یعنی در حقیقت این دو سوره فلق و ناس سوره‌هایی هستند که می‌توانند در صیانت، حفاظت، نگهداری و در پناه قرار دادن ما موثر باشد و به به ما کمک کند. انسان‌ها در زندگی عادی خود متوجه ضعفشان هستند و می‌دانند «أَنْتُمُ ﭐلْفُقَراءُ» که خداوند فرموده است در حق آن‌ها ساری و جاری است. از طرف دیگر متوجه قدرت مطلقه حضرت حق هم هستند که «هُوَ ﭐلْغَنِیُّ ﭐلْحَمِیدُ» غنای مطلق مال اوست، لذا نیاز آن‌ها به پناه بردن به یک پناه‌گاه امن یک حس طبیعی است. گفتیم وقتی که بشر روزی که به کره زمین آمد چه‌طور از شر حیوانات، سرما و گرما به غارها و بالای درخت‌ها پناهنده شد. یا بچه که متولد می‌شود از گرسنگی به سینه مادر، به لباس برای پوشش، به درس و بحث برای فرار از جهل پناهنده می‌شود. احساس پناهندگی به جایی قوی امری فطری است، اما به دلیل این‌که نوع بشر حس‌گرا هستند و اعتقاد به امور خرافی دارند، پناه‌گاه حقیقی را گم می‌کنند و به چیزهایی پناهنده می‌شوند که نباید بشوند. خداوند متعال به اول شخص عالم وجود، ذات رسول الله «صَلَّ اللهُ عَلَیْهِ وَ ءَالِهِ» می‌گوید «قُلْ» ای رسول ما تو بگو «أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ» من پناهنده می‌شوم به پروردگار سپیده‌دم. پروردگاری که از دل تاریکی صبح را متولد می‌کند. او پروردگار سپیده دم است. فلق اگر به معنای شکافتن یا خلقت موجودات باشد در حقیقت خالق و پروردگار همه موجودات عالم است. بگو به پناهنده می‌شوم. از چه چیزی پناه می‌بریم؟ که این سؤال مهمی است. در اینجا چهار چیز اشاره شده است. ابتدا یک امر کلی می‌فرماید: «مِن شَرِّ مَا خَلَقَ» از شر هرآنچه که آفریده شده. یک سؤال مهم اینجا مطرح می‌شود؛ مگر «معاذالله» خداوند شر آفریده است و یا موجودات شرور را در این عالم آفریده است؟! جواب این سؤال این است که نه این‌طور نیست، هر چه خدا آفریده است خیر است و موجوداتی که در این عالم قرار داده است بر اساس حکمت‌های بلند الهی و همه بر اساس خیر است. اما اگر موجودی از آن مسیر فطری و اساسی و فلسفه خلقت خود منحرف بشود و دچار برخی از اعوجاجات در حرکت خود شود منشأ شر می‌شود. مثلاً زبانی که خدا به ما داده است برای حرف زدن، بیان نیازها، احساسات، مصالحه بین مردم است. اما اگر همین زبان دروغ بگوید، خبرچینی کند و به جای صلاح، فساد ایجاد کند، منشأ شر می‌شود. پس زبانی که فلسفه خلقتش اصلاح بود افساد‌گر می‌شود. یا مثلاً چاقو که بشر ساخته است. خوب بشر چاقو را برای چه درست کرد؟ چاقو درست کرد برای این که میوه پوست بکند. نیازهای خودش را در زندگی تأمین کند. نیازهایی که بسیار صحیح و خوب هستند. اما اگر کسی این چاقو را به ناحق در شکم مظلومی فرو کند و او را بکشد. این انحراف از بهره برداری از چاقو است و چاقو در اینجا شر می‌شود. این چاقو برای شر آفریده نشده بود اما از آن بر خلاف مسیری که برایش خلق شده بود استفاده شد و منشأ شر گردید. پس خداوند متعال در ابتدا اعلام می‌فرماید که رسول ما به رب فلق پروردگار سپیده دم پناه ببر از شر ما خلق. از شر هر چیزی که آفریده شده و از مسیر فطری خود منحرف شده و می‌خواهد به تو آسیب برساند. بعضی گفتند ما خلق کلی است. خداوند در ادامه آیات سه گانه، سه مصداق برای آن بیان می‌کند:
اولین مصداق ما خلق:
«وَمِن شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ» یعنی از شر شب تاریک وقتی فراگیر می‌شود. غاسق به آن نیمه شبی می‌گویند که اوج تاریکی نیمه شب است. به وقت پایانی نماز عشاء گفته می‌شود. «إِلَى‏ غَسَقِ اللَّيْلِ» که در قرآن آمده. موجودات شرور در نهایت تاریکی شب بیشترین آسیب‌ها را می‌زنند. حیوانات مختلف از تاریکی شب برای ضربه زدن و آسیب رساندن به صید خود استفاده می‌کنند. «إِذَا وَقَبَ» یعنی وقتی که گسترده می‌شود. وقتی تاریکی شب همه جا را فرا می‌گیرد، از شر او به رب فلق پناه می‌برم. موجودات شرور در حقیقت آن وقتی که شب فوق العاده تاریک می‌شود ضربه خود را به آنجایی که باید وارد کنند واد می‌کنند. «وَقَبَ» به معنای گودال و حفره است. با حفر گودال‌ها و با چاره جویی برای گذاشتن تله های ویژه طمه های خود را شکار کنند. در عالم انسان‌ها هم همین طور است. دزدها معمولا در دل تاریکی می‌آیند و آسیب می‌رسانند. حالا این تاریکی یا تاریکی ظاهری شب است که معمولا همین طور است و یا تاریکی جهل مردم است. مردم وقتی علم نداشته باشن. فهم و شعور کافی نداشته باشند و بدرستی حقائق را درک نکنند. کسانی که حرفه ای اند در بهره برداری از ظلمت‌ها و تاریکی‌ها و جهالت های مردم، خوب می‌توانند ضربه بزنند. لذا باید به پروردگار روشنایی و پروردگار صبح سپید پناهنده شد. از تاریکی شب استفاده می‌کنند برای این‌که بتوانند به مواضع مورد نظرشان آسیب برسانند.
دومین مصداق ما خلق:
«وَمِن شَرِّ النَّفَاثَاتِ فِي الْعُقَدِ» از شر دمندگان در گره ها. نفاثات جمع نفاثه است و برگرفته شده از نفث است. نفث بیرون انداختن بخشی از آب دهان به بیرون است. معمولا با فوت و خارج شدن هوا از دهان همراه است. اصلاحا به نفاثات دمندگان می‌گویند. در قدیم جادوگران و ساحران برای این‌که به مقاصد خود برسند، با ایجاد گره هایی و دمیدن در آن‌ها و گفتن اوراد و اذکار خاص در حقیقت خیلی چیزها را می‌بستند. مثلا بین یک زن و شوهر را که پیوندشان با محبت بوده را با بستن (گره هایی) بین فرزند و پدر، بین دو دوست عداوت ایجاد می‌کردند و ده‌ها کار فاسدی که در آن زمان مرتکب می‌شدند.‌ آن‌چه که الان مهم است این است که هر حرکتی که بتواند در زندگی صحیح مردم پیچ ایجاد کند، ضربه بزند و آسیب برساند، می‌تواند مصداقی از «النَّفَاثَاتِ فِي الْعُقَدِ» باشد. شبکه ماهواره ای که بی رحمانه حقائق را تحریف می‌کنند و از جهل مردم سوء استفاده می‌کنند و اخبار نادرست را القاء می‌کنند و صبح تا شب ضربه می‌زنند و بسیاری از حقائق را وارونه می‌کنند، اینها از مصادیق برجسته «النَّفَاثَاتِ فِي الْعُقَدِ» هستند. کلیه آدم هایی که از جهل مخاطب خودشان سوء استفاده می کنند و با ایجاد گره در کارها و پیچاندن و مرموز کردن کارها به مقاصد سوء خود می رسند از مصادیق «النَّفَاثَاتِ فِي الْعُقَدِ» هستند. کلیه نویسندگان، نشریات، شبکه های ماهواره ای، کانال ها و شبکه های اجتماعی که با قلب واقعیت، دگرگون کردن حقیقت، مقاصد خاص خودشان را تعقیب می کنند نمادها و نمودهای «النَّفَاثَاتِ فِي الْعُقَدِ» هستند.
سومین مصداق ما خلق:
«وَمِن شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ» ای پیامبر تو بگو من به تو پناه می برم به تو از شر حسود هنگامی که حسادت می ورزد. حسادت چیست؟ قبلاً اشاره کردیم که حسادت تقاضای زوال نعمت از کسی است. مثلاً من خودم نعمتی را ندارم و یا دارم اما نمی خواهم دیگری داشته باشد. البته قبطه چیز خوبی است. مثلاً من نعمتی ندارم و دیگری دارد، آرزو کنم من هم داشته باشم. قبطه از ایمان است اما حسادت از نفاق است. حسادت این است که من آرزو کنم دوستم، رفیقم، همسایه ام نعمتی که دارد را نداشته باشد. آرزوی زوال بکنم. امان از دست حسود وقتی که موتور حسادتش راه می افتد و توپخانه حسادتش فعال می شود. انسان حسود چون یکپارچه آتش است نسبت به محسود خود، نسبت به آن کسی که به او حسد می ورزد، هر لحظه احتمال دارد که آتش را به سمت او پرتاب کند، چوب لای چرخ او بگذارد، پشت سر او حرف درست کند، به او تهمت بزند و ده ها بلکه صدها کار انسان حسود انجام می دهد برای اینکه به مقاصد خود برسد. لذا «وَمِن شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ» بسیار امر حساس و مهمی است. فرمود حسد ایمان را می خورد همان طور که آتش چوب خشک را می خورد.
« قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ علیه السلام: إِنَّ الرَّجُلَ لَیَأْتِی بِأَیِّ بَادِرَةٍ فَیَكْفُرُ وَ إِنَّ الْحَسَدَ لَیَأْكُلُ الْإِیمَانَ كَمَا تَأْكُلُ النَّارُ الْحَطَبَ»
امام باقر «عَلَیْهِ‌السَّلامُ» فرمود: همانا مرد هر گونه تندى و شتاب‌زدگى می‌كند و كافر می‌شود، و حسد ایمان را می‌خورد، چنان كه آتش هیزم را می‌خورد.
«كَمَا تَأْكُلُ النَّارُ الْحَطَبَ» چطور آتش چوب خشک را می خورد و می سوزاند و خاکستر می کند ایمان هم توسط حسادت کلاً خورده می شود. آدم حسود، آدم بی ایمانی است. یک حاسد داریم و یک محسود. حاسد کسی است که حسادت می ورزد و محسود کسی است که نسبت به او حسادت ورزیده می شود. نه حاسد باشیم و نه محسود. نه به کسی حسادت بورزیم و خود را در معرض حسادت دیگران قرار دهیم. چرا امکاناتی را که داریم به رخ دیگران بکشیم؟ چرا دل دیگران را بخاطر نعمت هایی که داریم می سوزانیم؟ نمی اندیشیم که با انجام این کار ها آتش حسادت آن ها را نسبت به خودمان بر می افروزیم؟ این کا فوق العاده کار خطرناکی است. لذا نه حاسد باشیم و نه محسود.
از خدا بخواهیم که بتوانیم عملیات عوذ و پناهندگی به دامن خودش را یاد بگیریم و در مقابل شروری که ما را تهدید می کنند، دامن پر مهر خدا را کشف کنیم، بفهمیم و فقط به دامن او پناهنده شویم. خدایا لحظه ای ما را به خودمان وا مگذار و با فهم و دقت در مضامین و گزاره های قرآنی مسیر پر فروغ و نورانی خود را بیش از پیش به روی ما بگشا.
والسلام عیکم و رحمه الله و برکاته.

 


نمایش برخط برنامه:

 


دانلود فیلم سخنرانی

 

 

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لینک های مفید

شبکه های اجتماعی

نماد اعتماد

logo-samandehi