ثبت نام

امکان عضویت غیر فعال است

آموزش کتاب درسنامه فهم زبان قرآن جلد۱ (جلسه نهم)

Meshkat-9

بسم الله الرحمن الرحیم
ما در صددیم که بر اساس کتاب درسنامه فهم زبان قرآن در مرحله آغازین با ترجمه، مفاهیم و معارف جزء سیم قرآن کریم آشنا شویم.
پس از سوره ناس به سوره مبارکه فلق می‌پردازیم. سوره‌ای که بیستمین سوره نازل شده بر قلب نازنین پیامبر گرامی اسلام است. البته از نظر ترتیب موجود در قرآن کریم صد و سیزدهمین سوره موجود در مصحف کریم است. فلق در لغت به معنای شکافتن است. این سورره در مکه هم بر قلب پیامبر نازل شده. آن چیزی که باید در مورد این سوره بدانیم این است که خداوند متعال مثل سوره ناس به اول شخص عالم وجود پیامبر گرامی اسلام (ص) دستور می‌دهد که ای رسول ما «قل» تو بگو «اعوذ برب الفلق» من پناهنده می‌شوم، پناه می‌برم به پروردگار سپیده‌دم. به راستی چه خطری در میان است و چه اتفاقی در حال وقوع است که اول شخص عالم وجود بایستی به رب فلق پناهنده شود؟! از چه شرها و پدیده‌های بزرگی در عالم باید به خدا پناه برد؟ آیا پدیده‌های عالم شر دارند؟ اگر شر دارند شر آن‌ها ناشی از چه چیزی است؟ این صحبت‌هایی است که ما در مورد آن‌ها در سوره مبارکه فلق گفتگو خواهیم کرد.
ترجمه این سوره عبارت است از: بسم الله الرحمن الرحیم، به نام خداوند بخشاینده و مهربان، «قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ»، «قُلْ» یعنی بگو، «أعوذ» یعنی من پناه می برم، ای پیامبر ما تو بگو که من پناهنده می‌شوم، پناه می‌برم « بِرَبِّ الْفَلَقِ»، رب یعنی پروردگار، فلق هم یعنی سپیده دم. به پروردگار سپیده‌دم است.
از چه چیزهایی باید به خدا پناه برد؟ از چهار چیز: اول «من شر ما خلق» از شر هر چه که خداوند متعال آفریده است. این‌جا معنای مطلق و عامی دارد. بگو از شر هر چه که آفریده شده به رب فلق پناه می‌برم. «وَمِن شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ» و از شر شب تاریک هنگامی که فراگیر می‌شود و در آن ضررها و آسیب‌های فراوانی وجود دارد. «وَمِن شَرِّ النَّفَاثَاتِ فِی الْعُقَدِ» و از شر دمندگان در گره‌ها. نفاثات جمع نفاثه است. نفاثه به زنی می‌گویند که می‌دمد «فی العقد» یعنی در گره‌ها. «عقد» جمع عقده است. عقده به معنای گره است. این کاری است که در قدیم انجام داده می‌شده که توضیح خواهیم داد. «وَمِن شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ» و از شر حسود هنگامی که حسادت می‌ورزد. و او حسادت خودش را بُروز می‌دهد. خداوند می‌فرماید ای پیامبر بگو از این چهار چیز به رب فلق پناهنده می‌شوم.
شرح واژگان:
فلق به معنی سپیده دم است. البته فلق چون با حرف فاء شروع می‌شود و بیش از هشتاد درصد از واژه‌هایی که با فاء شروع می‌شوند یک معنا دارند. به معنای از هم گسیختن، جدا شدن. مثل فتح. یعنی گشودن، مثل فجر آن شکافی که همچون دم گرگ در دل شب ایجاد می‌شود، به آن سفیدی فجر می‌گویند. فکر، فهم و فقه شکافتن و به عمق مطلب پی بردن، فقر یا واژه هم‌چون فسق که به معنای شکافتن خرما و درآوردن خرما از پوسته‌اش است و به انسانی که پرده فطرت را میدرد و از مسیر فطرت منحرف می‌شود فاسق می‌گویند. هر گناه‌کاری فاسق است؛ بنابر این فلق یعنی دل شب شکافته می‌شود و سپیدی آشکار می‌شود.
غاسق به شب بسیار تاریک می‌گویند. این واژه از غسق می‌آید و به شدید شدن تاریکی شب می‌گویند. غاسق به هر هجوم کننده ‌ای که بدی زیان می‌رساند می‌گویند. غاسق به شب بسیار تاریکی که غالباً بدی‌ها و ضررها در آن موقع اتفاق می‌افتد می‌گویند. بسیاری از حیوانات درنده هنگام شب بیرون می‌آیند و آسیب می‌رسانند. دزدها هم همین طور. خیلی از کسانی که می‌خواهند ضربه بزنند از تاریکی‌ها و ظلمت‌ها استفاده می‌کنند.
حاسد از حسد می‌آید. حسد یعنی رشک ورزیدن، حسادت کردن. حسادت چیست؟ اینکه انسان از خودش نعمتی ندارد و دوست دارد دیگران هم نداشته باشد. و آرزوی زوال نعمت از دیگران می‌کند. به خلاف غبطه که دیگران نعمتی دارند و شماه هم مایلید که آن را داشته باشید. غبطه ویژگی انسان مؤمن و حسادت از صفات منافق است و خصلت بسیار زشتی است. خداوند متعال در سوره میارکه فلق به پیامبرش دستور می‌دهد، ای پیامبر از شر حسود هنگامی که حسادت می‌ورزد به پروردگار فلق پناهنده شو. او پاره‌های آتش حسادت خود را به سمت تو پرتاب می‌کند ولی تو به رب فلق پناهنده شو.
آشنایی و یادگیری واژه از دو طریق ممکن است. دیداری و شنیداری و دیگری ساختاری. دیداری و شنیداری به این معناست که مثلاً «قُل» یعنی بگو و این را شما می‌شنوید و می‌بینید و می‌فهمید که معنایش بگو است. می‌روید و در بین عرب‌ها زندگی می‌کنید و با آن‌ها ممارست می‌کنید و واژه‌هاشان را از این طریق یاد ‌می‌گیرید. به این می‌گویند یادگیری زبان از طریق دیدن و شنیدن. اما گاهی واژه قل را بر اساس قواعدی که در علم صرف وجود دارد و اصلش قَوَلَ بوده است و امر آن قُل یعنی بگو بر اساس اصلوب زبانی معنای آن را می‌فهمید. و می‌توانید صدها واژه که اجوف هستند مثل قَوَلَ، جَوَبَ، بَیَنَ را یاد بگیرید. یعنی الگو را که فراگرفتید می‌توانید بر سایر واژه‌ها تطبیق دهید. یکی از کارهای بسیار اساسی که ما باید انجام دهیم این است که ما با علمی به نام صرف آشنا شویم. عزیزان بی مایه فتیر است! کسی بخواهد ترجمه قرآن را یاد بگیرد و با مفاهیم قرآن آشنا شود و به معارف قرآنی ورد کند، حتماً بایستی هر چند به صورت مختصر علم صرف یاد بگیرد. لذا یادگیری علم صرف فوق‌العاده ضروری است. حسن علم صرف این است. مثلاً ما ماده‌ای به نام علم را یاد می‌گریم. علم یعنی دانستن. من وقتی علم صرف را فرا بگیرم می‌توانم ظرف ده جلسه دوهزار واژه جدید بسازم که دو هزار معنای جدید دارد و این معانی را من بلدم. پس یادگیری علم صرف موجب می‌شود که ما قدرت توسعه زبانیمان فوقالعاده بالا برود و آشنا بودنمان با زبان ساختارمند شود و فهم ما از زبان یک فهم متفاوت شود. این‌که قبلاً گقتیم امام صادق علیه‌السلام فرمود «تعلّموا العَرَبیَّه فَإنَّها کَلامُ اللهِ الَّذی یُکَلِّمُ بِه خَلقَه» عربی را فراگیرید زیرا خدا با خلقش به وسیله این زبان سخن گفته است، سرّش این است که وقتی شما با زبان عربی آشنا شوید یا به عبارتی با زبان قرآن آشنا شوید فهمی که نسبت به واژگان و جملات عربی پیدا می‌کنید فوق‌العاده عالی و مثال‌زدنی است و می‌تواند اسباب ورود شما به تمام منابع متون عربی مثل قرآن کریم، نهج‌البلاغه، صحیفه سجادیه و سایر منابع دعایی و روایی ما را شامل شود. لذا فراموش نکنیم اگر تصمیم قاطع دارد که با زبان قرآن با زبان عترت آشنا شود زبان عربی را فراموش نکند، زیرا تمام این کتاب‌ها و متون اصلی ما به زبان عربی است و زبان عربی ورود ما به این کتاب‌ها را کاملاً حرفه‌ای از روی فهم درست و عمیق وخیلی سرعت یادگیری را بالا می‌برد، لذا مباحث زبان قرآن هم صرف مقدماتی و هم نحو مقدماتی که الان در شبکه مختلف در حال پخش آن هستند را دنبال کنید و یاد بگیرید که إِنْ‌شاءَﭐللهُ با تسلط کامل بحث را ادامه دهید. از خداوند متعال می‌خواهیم که به همه ماتوفیق دهد در مسیر آشنایی با قرآن کریم و کلمات نورانی اهل بیت «عَلَیْهِ‌ﭐلسَّلامُ» روز به روز گام‌های مؤثری برداریم چراکه قرآن به زبان عربی نازل شده، «إِنَّا أَنْزَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا لَعَلَّکُمْ تَعْقِلُونَ» زبان عربی یکی از مقدمات اساسی برای یادگیری ترجمه قرآن است، آرام آرام به این مسیر نزدیک شویم، تا از طریق فهم آیات الهی و تدبر در آن‌ها، مسیر عمل به معارف قرآن و اهل بیت برای همه فراهم شود.


نمایش برخط برنامه:

 


دانلود فیلم سخنرانی

 

 

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لینک های مفید

شبکه های اجتماعی

نماد اعتماد

logo-samandehi