ثبت نام

امکان عضویت غیر فعال است

آموزش کتاب درسنامه فهم زبان قرآن جلد۱ (جلسه چهاردهم)

Meshkat-14

ما در سوره مبارکه توحید اشاره کردیم به این‌که چرا به این سوره توحید گفته‌اند؟ چون عالی‌ترین معارف ناب توحیدی در این سوره است. کسی که به مضامین این سوره اقرار داشته باشد، او مؤمنِ مخلص شمرده می‌شود و از آتش جهنم خلاصی دارد. لذا به این سوره سوره اخلاص هم گفته شده است. توحیدی که در این سوره مطرح شده ابعاد مختلف توحید را شامل می‌شود. گاهی توحید، توحید در ذات است. یعنی ذات خدا یگانه است. «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» خدا یکتا و یگانه است. هیچ شریکی ندارد. گاهی توحید در صفات است. یعنی صفات خداوند عین ذات او است. گاهی به ما گفته می‌شود که ما آگاه هستیم و علم و قدرت داریم. علم و قدرت ما در ذهن ما و قدرت ما در بازوهای ما است، اما وقتی گفته می‌شود خداوند علیم و قدیر است، این عین ذات اوست. توحید در صفات یعنی ذات خداوند و صفاتش با هم متحد و یک چیز هستند و از هم جدا نیستند. و این معنای توحید در صفات است.
قسم دوم توحید، توحید در عبادت است. تنها این چنین موجود یگانه‌ای که صفاتش عین ذاتش است شایسته پرستش است و باید پرستیده شود. «إِيِّاكَ نَعْبُدُ».
توحید سوم توحید افعالی است. یعنی تمام کارهایی که در عالم وجود انجام می‌گیرد مثل همه خلق‌ها، رفتن‌ها و مردن‌ها همه به ذات احدیت مربوط بر می‌گردد و به این توحید افعالی گفته می‌شود. توحید افعالی اقسام متنوعی دارد و به هشت قسمت تقسیم می‌گردد.
گاهی توحید در خالقیت است. یعنی فقط خداوند خالق کل عالم وجود است و هیچ کس در خالقیت شریک خدا نیست.
دوم توحید در ربوبیت است. پروردگار و پرورش دهنده عالم وجود فقط منحصر در ذات اوست و فقط او رب العالمین است.
گاهی توحید، توحید در تشریع است. یعنی قانون‌گذاری منحصر در ذات احدیت است. هیچ قانون‌گذاری جز خدا نیست.
گاهی توحید در مالکیت، حاکمیت و یا اطاعت است. مالک علی الاطلاق در عالم وجود ذات احدیت است و خداوند مالک کل است و مالک یوم الدین است. مالک همه چیز در این عالم است. «لَهُ مُلْكُ السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ وَإِلَى‏ اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ» (۵/حديد) مالکیت حاکمیت علی الاطلاق اوست. زمامدار عالم وجود اوست. «مَلِكِ النَّاسِ» است و فرمانروای کل انسان‌ها است و همه اطاعت‌ها در اطاعت از خداوند منحصر می‌شود. «يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللّهَ» اطاعت خدا کنید و فقط فرمانبرداری از خدا کنید. و البته «وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ» در راستای اطاعت از او، از رسول اطاعت کنید «وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ» و در راستای اطاعت از خداوند متعال از ولی خدا اطاعت نیز کنید. بنابر این در سوره توحید به کلیت توحید افعالی اشاره شده است.
حال ما می‌خواهیم در مورد سبک زندگی قرآنی اشاره شده در این درس و ویژگی‌‌های یک انسان الهی با هم به بحث بپردازیم. خوب است که اشاره کنیم که یک انسان الهی چه ویژگی‌‌های ی دارد و چه مشخصاتی دارد. عزیزان می‌توان هشت ویژگی را برای یک انسان الهی شمرد. اولین ویژگی انسان الهی این است که خود و همه چیز را از آن خدا می‌داند و این خیلی مهم است که ما همه وجود خود و همه موجودات عالم را منوط به امر خدا بدانیم. معنای «إِنَّا لِلّهِ» نیز همین است.
مولا علی «عَلَیْهِ‌السَّلامُ» در (حکمت ۹۹) نهج البلاغه فرمودند: آیا می‌دانید «إِنَّا لِلّهِ وإِنّا إِلَيهِ رَاجِعُونَ»(۱۵۶/بقره) به چه معناست؟ «إِقْرَارٌ عَلَى أَنْفُسِنَا بِالْمُلْكِ» وقتی می‌گوییم «إِنَّا لِلّهِ» ما از خدا هستیم، اقرار می‌کنیم به خودمان که ما مملوک هستیم و صاحب داریم. «وَ قَوْلَنَا وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ» و این‌که می‌گوییم به سوی او بر می‌گردیم «إِقْرَارٌ عَلَى أَنْفُسِنَا بِالْهُلْكِ» داریم به خود اقرار می‌کنیم که ما رفتنی هستیم. ما هلاک شدنی هستیم و ما ماندنی نیستیم. یکی از ویژگی‌‌های انسان الهی این است که خود و همه موجودات عالم را از آن خدا می‌داند. «إِنَّا لِلّهِ» می‌داند. البته «إِنَّا لِلّهِ» برای «وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ» است.
ما وقتی مالکیت خدا و مملوکیت خود را قبول کردیم به طور طبیعی هلاک شدن و رفتن خود به سوی او را قبول خواهیم داشت.
ویژگی دوم انسان الهی این است که خود و تمام عالم را تحت تربیت و پروردگاری خدای متعال می‌داند و این هم نکته بسیار مهم و حساسی است. انسان الهی انسانی است که نه خود را مستقل بداند و نه خود را لحظه‌ای از تربیت الهی و تحت ولایت خدا خارج بداند. انسان یا تحت ولایت الله است و یا تحت ولایت شیطان است. اگر کسی لحظه‌ای از تحت ولایت خدا خارج شود، تحت ولایت شیطان داخل می‌شود. لذا باید خیلی مراقب باشیم که خود و همه عالم را تحت ولایت خدا بدانیم و در این مسیر حرکت کنیم.
سومین ویژگی انسان الهی این است که هیچ گاه احساس تنهایی، ضعف و ناامیدی نمی‌کند. انسان ناامید کسی است که آینده‌ای ندارد. آدمی احساس تنهایی می‌کند که خدا ندارد. ابداً دلیلی ندارد کسی که خدای رب العالمین همراه اوست باید احساس تنهایی و وحشت کند.
چهارمین ویژگی انسان الهی این است که فقط بر آستان حق و هر چیزی که خدایی باشد و منسوب به او است سر تعظیم فرود می‌آورد و به غیر خدا نه اعتماد و نه اهتمام دارد. اگر در مقابل رسول الله اطاعت می‌کند، بخاطر این است که در راستای تعظیم در مقابل خدای متعال است. اگر در مقابل ولی خدا و جانشین بر حق او سر تعظیم فرود می‌آورد، در همین راستا است و دارد در سلسه طولی ولایت الله، ولایت رسول الله و ولایت ولی الله کار می‌کند.
پنجمین ویژگی انسان الهی این است که از هواپرستی، شخصیت پرستی و جاه پرستی به شدت پرهیز دارد. به خاطر این‌که برای خودش در مقابل ذات احدیت شخصیتی قائل نیست و می‌داند هواپرستی او را به حضیض ذلت خواهد کشید و همچنین می‌داند که اگر بتواند، هوای خود را در مسیر خواست خدا قرار دهد آن و قت است که می‌تواند به تعالی و کمال برسد.
انسان الهی کسی است که در مقابل موجوداتی که منسوب به ذات احدیت هستند و در مقابل خلق خدا نهایت تواضع، فروتنی و خضوع را دارد. لذا تکبر و خودپرستی ندارد. همه‌اش خداپرستی و نور پرستی و رفتن به عالی‌ترین مراتب پرستش حضرت حق است.
ویژگی ششم انسان الهی این است که با انسان‌ها با عدالت و دادگری رفتار می‌کند. در حق هیچ کس ظلم نمی‌کند چون دوست ندارد در حق او ظلم شود. فرمود «لاَ تَظْلِمُونَ وَلاَ تُظْلَمُونَ»(۲۷۹/بقره) انسان‌‌های با ایمان نه ظالمند و نه مظلوم. لذا کسی که دوست ندارد کسی با او رفتار ظالمانه داشته باشد، هیچ گاه با مردم ظالمانه رفتار نمی‌کند. و این نشان انسان الهی است. خدا عادل است و بنده خدا هم که در مسیر توحید الهی حرکت می‌کند، او هم عادل است و با بندگان خدا در نهایت عدالت و انصاف رفتار می‌کند. انسان الهی انسانی است که خود در مسیر رشد و کمال است و تلاش می‌کند انسان‌‌های دیگر نیز به راه رشد و کمال بروند. لحظه به لحظه خود را در مسیر دانش و رشد معنوی قرار می‌دهد.
هشتمین ویژگی انسان الهی:
همه موجودات را تسبیح‌گوی خدا می‌داند و همه عالم را دارای شعور مرموزی می‌داند که خدا تسبیح تشریعی و یا تکوینی می‌گویند.
این هشت ویژگی انسان‌‌های الهی است که بایست تلاش کنیم که این ویژگی‌ها را در وجود خود محقق نماییم.
عزیزان فراموش نکنیم که سوره توحید از آن دست سوره‌هایی است که خواندن دائمی آن توصیه شده است. البته همه حفظ هستند ولی خواندن و تلفظ درست آن مورد تأکید است. لذا مسیر انس خود با این سوره بیشتر کنیم. حفظ دقیق و کامل و نیز توجه به مضامین آن و همچنین تلاوت یازده مرتبه در صبح و شب و سه بار قبل از خواب، از ویژگی‌‌هایی است که باید به آن توجه نماییم.
«إِنْ‌شَاءَالله» شما می‌توانید با مراجعه به تفاسیر متعدد قرآن کریم هم چون تفسیر نمونه، نور، مجمع البیان و المیزان اطلاعات خود را کامل کنید و وسعت مفاهیمی و معارفی خود را نسبت به این سوره افزایش و ارتقاء دهید.
خدایا ما را با حقائق قرآن آشنا بگردان و ما را با این حقائق ناب بمیران و ما را با این حقائق ناب در فردای قیامت محشور بفرما.
«وَالسَّلَامُ عَلَیْکُمُ وَ رَحْمَةُ‌اللهِ وَ بَرَکَاتُهُ»


نمایش برخط برنامه:


 


دانلود فیلم سخنرانی
 

 

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لینک های مفید

شبکه های اجتماعی

نماد اعتماد

logo-samandehi