ثبت نام

امکان عضویت غیر فعال است

آموزش کتاب درسنامه فهم زبان قرآن جلد۱ (جلسه هجدهم)

Meshkat-18

«بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ»
سوره مبارکه نصر:
سوره مبارکه نصر صد و دومین سوره‌ای است که در مدینه بر پیامبر اکرم نازل و صد و دهمین سوره‌ای است که در مصحف شریف ثبت و ضبط شده است. این سوره داستان پیروزی بزرگ پیامبر اسلام بر دشمنان ایشان را حکایت می‌کند. داستانی که پیامبر به قله فتح و نصرت الهی دست پیدا می‌کند. قصه پیروزی و غلبه رسول الله «صَلَّ اللهُ عَلَیْهِ وَ ءَالِهِ» بر همه دشمنانش با فتح مکه. داستان پیروزی حق بر باطل. اما سؤال این است در هنگام پیروزی حق بر باطل، اهل حق باید چه کار کنند؟ آیا باید به خیابان بریزند و با صوت و کف و مزاحمت جشن بگیرند؟ یا این‌که باید اتفاقات دیگری را راهبری کنند؟ این سوره مسیر پیروزی و مسیر رسیدن به قله تکامل را به ما یاد می‌دهد.
«بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ»
به نام خداوند بخشاینده مهربان.
«إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ» ‌ای پیامبر ما یاد کن هنگامی را که «جَاءَ» بیاید «نَصْرُ اللَّهِ» یاری خدا «وَالْفَتْحُ» و پیروزی. «فتح» به معنای پیروزی و گشایش است.
جالب است «جَاءَ» که در این‌جا آمده است به معنای آمد است. وقتی «إذا» بر سر آن بیاید به معنای بیاید است که بعداً بیشتر توضیح خواهیم داد. هنگامی که بیاید پیروزی و یاری خداوند متعال. وقتی یاری خدا بیاید و به دنبال آن پیروزی بیاید چه خواهد شد؟
«وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجاً»
«وَرَأَيْتَ» تو می‌بینی «النَّاسَ» مردم را «يَدْخُلُونَ» که دارند داخل می‌شوند «فِي دِينِ اللَّهِ» در دین خدا. مردم گروه گروه به دین خدا می‌گروند و وارد دین خدا می‌شوند. «أَفْوَاجاً» گروه گروه، فوج فوج و دسته دسته. نصرالله و به دنبالش فتح الله آمده است. یاری خدا و پیروزی. مردم هم گروه گروه به دین اسلام پیوستند. حال وظیفه اهل ایمان و وظیفه رسول الله به عنوان رهبر جامعه چیست؟
«فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّاباً» پس‌ای پیامبر تسبیح کن «بِحَمْدِ رَبِّكَ» همراه با حمد پروردگارت. یعنی هم تسبیح کن و هم حمد. «وَاسْتَغْفِرْهُ» کار سوم این است که برای امت و برای کاستی‌ها و کمبودها استغفار، طلب آمرزش و غفران کن. «إِنَّهُ كَانَ تَوَّاباً» و این را یقین داشته باش که پروردگارت بسیار توبه پذیر است. هر کس برگردد و رجوع کند همه را با جان و دل پذیرا است و توبهِ توبه کنندگان حقیقی را می‌پذیرد.
شرح واژگان:
واژه «فَسَبِّحْ» از ماده سبح می‌آید و وقتی به باب تفعیل می‌رود تسبیح می‌شود. سبح به معنای حرکت کردن بدون انحراف است. تسبیح یعنی منزه دانستن خدا از اوصاف او از هر عیب و نقص است. کسی که تسبیح خدا را می‌گوید در واقع یک حرکت درونی به سوی کمال آغاز کرده است و بدون انحراف در بندگی خدا به پیش می‌رود. پس وقتی ما می‌گوییم تسبیح خدا می‌کنیم یعنی خدا از هر گونه عیب و نقصی منزه است. در کنار تسبیح تحمید است. وقتی می‌گوییم خداوند جاهل، عاجز و فقیر نیست این همان تسبیح خداوند یعنی منزه کردن خدا از عیب‌‌هایی مثل جهل، عجز و فقر است و در مقابل وقتی می‌گوییم خدا قادر، عالم و غنیّ است خداوند را به صفت قدرت، علم و غنی متصف نموده‌ایم. به این صفات صفات تحمیدی می‌گویند. تسبیح به معنای رفع نواقص از خدا و تحمید به معنای متصف کردن خدا به صفات خوب است. «فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ» که در آیه آمده است یعنی خدا را از هر عیب و نقصی منزه بدان و همزمان او را به صفات خوب متصف کن. یعنی بگو خدا جاهل نیست و بگو خدا عالم است. بگو خدا عاجز نیست و بگو خدا قادر هست.

واژه «حَمْد»:
حمد یعنی ستودن. در این‌جا حمد به معنای ستودن شخصی به دلیل یک صفت اختیاری زیبا و یا عملی نیکو است. خداوند چون صفت قدرت یا علم را دارد او را قادر و عالم می‌گوییم و این حمد یا تحمید می‌شود. یا وقتی خداوند را بخاطر اعمالی اختیاری همچون رزق دادن و یا خلق کردن متصف به صفات خالق و یا رازق می‌کنیم این نیز حمد الهی است.

واژه «اسْتَغْفِرْهُ»
این واژه یعنی استفغفار کن و فعل امر حاضر و از ماده غفران است. غفران به معنای پوشاندن گناه و آثار آن و استغفار به معنای طلب غفران و پوشاندن گناه و آثار بد آن است. به پوشاندن و پر کردن چاله‌ای که گود است غفر گفته می‌شود. استغار طلب پوشش است. طلب بخشش گناه و آثار آن است. این هم یکی از وظائفی است که انسان باید بعد از آمدن نصر الله و فتح الله انجام دهد.

نکته‌های ترجمه:
یک نکته زیبا در ترجمه سوره بیان شده که در قرآن کاربرد دارد. در زبان فارسی گاهی مادری فرزند خود را که در حال بستن بند کفش است صدا می‌زند و فرزند برای این‌که مادر را مطمئن کند که دارد می‌آید به او می‌گوید «آمدم». در حال که هنوز نرفته و در حال بستن بند کفش است. چرا این را می‌گوید؟ می‌خواهد بگوید: مادر آنقدر آمدن من قطعی است که گویا محقق شده است. نمی‌گوید می‌آیم چون می‌ترسد که مادر نگران شود. و می‌گوید آمدم یعنی آمدنم قطعی است و همین حالا واقع می‌شود و اصلاً نگران نباش. ما در زبان عربی نیز الگو و اصلوبی داریم و برای این‌که مضارع محقق الوقوع را بیان کنیم با ماضی از آن حکایت می‌کنیم. یعنی برای این‌که از یک آینده قطعی خبر دهند، آن آینده را با فعل ماضی گزارش می‌کنند که گویا آن آینده واقع شده است. یکی از اخبار غیبی خدا در قرآن کریم همین سوره نصر است که داستان آن پیروزی مطلق و همه جانبه رسول الله بر کل دشمنان و فتح بی قید و شرط مکه است.
«إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ» «جَاءَ» یعنی آمد ولی وقتی «إِذَا» بر آن می‌آید به معنای می‌آید است. هنگامی که بیاید و حتماً و قطعاً می‌آید. «نَصْرُ اللَّهِ» به معنای یاری خدا است. به الف و لام «وَالْفَتْحُ» الف و لام عوض از مضافٌ الیه می‌گویند. «الْفَتْحُ» یعنی فتح الله. «إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ فَتْحُ اللَّهِ» وقتی وقتی یاری خدا و گشایش به معنای پیروزی فرا برسد. به قدری قصه قطعی است که خدا از آن به «جَاءَ» یاد می‌کند. مثل «إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ»، «وَإِذَا النُّجُومُ انكَدَرَتْ»، «إِذَا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزَالَهَا». فلذا این یک اصلوب بیانی است، که مضارع محقق الوقوع را با فعل ماضی یاد می‌کنند، و یکی از کاربردهای آن آوردن إذا بر فعل ماضی است. عزیزان برای تسلط بر ترجمه و شرح آیات قرآن کریم یکی از چیزهایی که لازم داریم آشنایی با زبان قرآن یعنی عربی است و این خیلی مهم است. امام صادق «عَلَیْهِ‌السَّلامُ» فرمود: عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ «عَلَیْهِ‌السَّلامُ» قَالَ تَعَلَّمُوا الْعَرَبِيَّةَ فَإِنَّهَا كَلَامُ اللَّهِ الَّذِي يُكَلِّمُ بِهِ خَلْقَه‏ (بحار الأنوار/ج1/ص‏212)؛
امام صادق «عَلَیْهِ‌السَّلامُ» فرمود: عربی را یاد بگیرید زیرا آن زبانی است که خداوند به وسیله آن با بندگانش سخن گفته است. عربی کلید فتح علوم و متون اسلامی و نیز فتح و فهم قرآن کریم، أخ القرآن نهج البلاغه و أخت القرآن صحیفه سجادیه است. کسانی که زبان عربی را می‌دانند ارتباطی آگاهانه با مجموع معارف قرآن برقرار می‌کنند و ارتباطشان با متن وحی مستقیم می‌شود. بنابر این بیاییم تصمیم بگیریم در کنارآشنایی با واژگان قرآن و شرح آیات، زبان قرآن و آشنایی با صرف و نحو مقدماتی را در دستور کار قرار دهیم چرا که فوق‌العاده زیبا و قشنگ است و می‌تواند مسیر ما را به سوی فهم قرآن فراهم کند.
خدایا ما را روز به روز با مفاهیم ناب قرآن آشنا بگردان. خدایا به ما توفیق بده مؤمنانه نسبت به معارف تو عمل و رفتار متانسب با آن‌ها را بروز و ظهور دهیم و در این مسیر لحظه‌ای از یاد و راه تو غافل نباشیم.
«وَالسَّلَامُ عَلَیْکُمُ وَ رَحْمَةُ‌اللهِ وَ بَرَکَاتُهُ»


نمایش برخط برنامه:

 


دانلود فیلم سخنرانی

 

اخبار

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لینک های مفید

شبکه های اجتماعی

نماد اعتماد

logo-samandehi