ثبت نام

امکان عضویت غیر فعال است

آموزش کتاب درسنامه فهم زبان قرآن جلد۱ (جلسه نوزدهم)

Meshkat-19

«بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ»
سوره مبارکه نصر یکی از پیشگویی‌های قرآن کریم است. نصر یعنی یاری کردن. خداوند در این سوره فتح مکه و یاری پیامبرش را بشارت می‌دهد و پیروزی و غلبه او بر همه دشمنان و این‌که مردم گروه گروه به اسلام می‌پیوندند و وظیفه پیامبر در قبال این فتح همه جانبه را اعلام می‌کند. سوره مبارکه نصر اعلام می‌کند که روزهای آخرین حیات پیامبر است. لذا این سوره به نام سوره تودیع گفته شده است. در روایت وارد شده است که هر کس سوره مبارکه نصر را تلاوت کند، جزء کسانی که در فتح مکه همراه پیامبر خدا بوده محسوب می‌شود. در روایت دیگری داریم که فرمود هر کس سوره نصر را در سوره‌های واجب و مستحب خود بخواند، خداوند او را بر دشمنانش پیروز و غالب می‌کند. بنابر این سوره، سوره نبرد، غلبه، پیروزی و فتح است. ممکن است این سؤال مطرح شود که اهمیت این سوره از چه جهت است؟ عرض کردیم این سوره در مورد یک خبر غیبی یعنی فتح مکه است، همان چیزی که در آن زمان دور به نظر می‌رسید ولی این اتفاق مبارک به وقوع پیوست. ولو این‌که بعضی از مفسرین معتقدند این سوره در باره چیز‌های دیگری باشد ولی از نظر ما بهترین وجه برای پیشگویی این سوره همان پیشگویی برای فتح مکه است. این‌جا چند سؤال مطرح می‌شود:
1- مگر مکه چه اهمیتی داشته است؟
2-قریش دارای چه جایگاهی بوده است؟
3- فتح مکه چه جایگاهی دارد؟
این‌ها نکات بسیار مهمی است. مکه یکی از مرکزی‌ترین مراکز تجاری آن زمان بوده است. نقطه ابهّت و اقتدار مشرکین بوده است. یهود در آن‌جا موقعیت بسیار ویژه و خاصی داشته است. مکه سرزمینی قدیمی که داری سابقه بسیار تمدنی بوده است. حضرت ابراهیم و حضرت اسماعیل «عَلَیْهِمَاالسَّلامُ» در مکه بنیان‌گزار کعبه بوده‌اند. در فتح مکه و اهمیت قریش، نکته‌های قابل توجهی داریم. یکی از نکته‌ها این است که با فتح مکه رغبت مردم به اسلام و گسترش آن بیشتر شده. با تسلیم قریش در مکه، بسیاری از قبائل عرب مسلمان شدند. اصلاً فتح مکه نشان راستی نبوت پیامبر گرامی اسلام بود. چون تسلیم قریش کلید اسلام آوردن بسیاری از قبائل بود و مکه مرکز اصلی دشمنان سرسخت اسلام بود. وجود قبیله قریش هم که خود را اهل حرم و فرزندان حضرت اسماعیل «عَلَیْهِ‌السَّلامُ» می‌دانستند، جایگاه ویژ‌ای را به این شهر داده بود. تردد تاجران و رهگذران از مکه باعث شده بود که اسلام برای نفوذ به سراسر جهان به این شهر وارد شود. و تأثیر سیاسی فرهنگی مکه بر سایر شهر‌ها هم نباید از نظرها دور داشته بشه. یکی از سؤالات بسیار مهم و کلید که وجود دارد این است: اگر خداوند توفیق داد که مسلمانان به یک فتح و پیروزی بزرگ دست پیدا کنند وظیفه رهبر جامعه اسلامی و وظیفه مسلمان‌ها چیست؟ آیا وظیفه آن‌ها شادی‌های مبتذل است و یا دچار حالت فرح و از خود بی خود شدن‌های اضافی است؟ یا نه، بعد از هر پیروزی و نصرت الهی و اقبال مردم به دین اسلام بایستی وظائف دیگری را تعقیب کرد؟ در سوره مبارکه نصر خدا دقیقاً وظیفه رهبر جامعه اسلامی و مسلمانان را به تصویر کشیده است.
اولین وظیفه مسلمانان بعد از فتح و یاری خداوند متعال تسبیح حامدانه است. «فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ» یعنی تسبیحی که همراه با تحمید و حمد الهی است. قبلاً اشاره کردیم، تسبیح یعنی که خدا را از هر نوع عیب و نقصی منزه بدانیم. خدا جاهل، عاجز و فقیر نیست. این‌ها تسبیح است. حمد و تحمید این است که خدا عالم، قادر و غنی است. این تسبیح حامدانه است. بسیاری شک داشتند در این‌که پیامبر گرامی اسلام موفق به فتح مکه شود و در یاری و قدرت خدا در غلبه بر مشرکین تردید داشتند. همه این‌ها بعد از این‌که مکه فتح شد از بین رفت. هم خدا قادر بود، هم خدا عالم بود و هم خدا توانمند بود که این اتفاق مبارک را راهبری کند و این اتفاق افتاد. پس وقتی یاری خدا می‌رسد، تمام آن تفکرات باطلی که نسبت به خدا داشتند از بین رفت مثل این‌که می‌پنداشتید که مگر خدا وضع ما را می‌داند؟ و یا مگر خدا می‌تواند ما را راهنمایی و راهبری کند؟ و یا مگر از دست خدا (چنین چیزی) بر می‌آید؟
در طول تاریخ آنقدر فشار بر پیامبران و یاران آن‌ها می‌آمد که فریاد آنان بلند بود و می‌گفتند: «مَتَى‏ نَصْرُ اللّهِ» کِی یاری خدا می‌رسد. این‌ها در خیلی از چیزها تردید داشتند که این طور فریاد می‌زدند. «إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ» وقتی یاری و پیروزی خدا می‌آید. «وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجاً» و ببینی که مردم گروه گروه به دین خدا وارد می‌شوند، وظیفه تو این است: «فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ» تسبیح حامدانه، تسبیح همراه تحمید کن. و خدا را به برترین صفات خوب متصف کن و او را از هر چه صفت بد است مبرّا بدان. «وَاسْتَغْفِرْهُ» وظیفه بعدی استغفار، طلب غفران و پوشاندن عیب‌ها و آثار و نتائج آن‌ها است. آن ذهنیت‌های منفی که نسبت به توانمندی و علم خدا داشتید را بشویید و از خدا بخواهید که از شما بگذرد و آثار بد این تفکر و نگاه غلط را بپوشاند. چون «إِنَّهُ كَانَ تَوَّاباً» خداوند بسیار توبه پذیر است و قدرت خداوند بر مغفرت و آمرش بندگان بالاست. خدا هر کسی به سوی او برگردد او نیز به سویش بر می‌گردد. «توب» و توبه یعنی بازگشتن. هر توبه‌ای که از سوی بنده بیاید دو توبه از سوی خدا می‌آید. اول خدا به بنده نگاه می‌کند و به او توفیق توبه می‌دهد. بنده توبه می‌کند و بعد از آن خدا توبه او را قبول می‌کند. پس هر توبه بنده، دو توبه خدا را به دنبال دارد. لذا در قرآن هر وقت «توبوا إلی» داشتیم یعنی به سوی خدا توبه کنید و برگردید. و هر وقت بعد از «توبوا» یا «تاب» کلمه «علی» آمد یعنی خدا به سوی بنده می‌آید. «تَابَ اللّهُ عَلَيْهِمْ» یعنی توبه بنده‌ها را قبول کرد. پس خدا توفیق توبه می‌دهد، بنده توبه می‌کند و خدا توبه بنده را قبول می‌کند. پس دو توبه از طرف خدا و یک توبه از سوی بنده.
پس تسبیح حامدانه و به دنبال آن استغفار دو رمز ادامه پیروزی‌ها و نصرتها در ادامه حرکت بندگان است.
خدایا به همه ما توفیق بده تا بتوانیم گزاره زیبای سوره‌های تو را بفهمیم. خدایا ما از این حقائق دوریم و وظیفه خود را به خوبی نمی‌دانیم. خدایا چه می‌شود که به ما توفیق دهی روز به روز با کلمات، جملات، مفاهیم و تدبر قرآن بیش از پیش آشنا شویم. ما بر اساس معرفت ایمان بیاوریم و بر اساس ایمان مبتنی بر معرفت، رفتار قرآنی داشته باشیم. از خدا می‌خواهیم که به برکت محمد و آل محمد به همه ما توفیق دهد تا مسیر فهم، معرفت، ایمان به قرآن و رفتار قرآنی را در تمام زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی ما جاری و ساری بگردان.
به برکت صلوات بر محمد و آل محمد.


نمایش برخط برنامه:

 


دانلود فیلم سخنرانی

 

اخبار

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لینک های مفید

شبکه های اجتماعی

نماد اعتماد

logo-samandehi