ثبت نام

امکان عضویت غیر فعال است

آموزش کتاب درسنامه فهم زبان قرآن جلد۱ (جلسه بیست و یکم)

Meshkat-21

«بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ»
سوره مبارکه کافرون:
این سوره هجدهمین سوره‌ای است که بر قلب نازنین پیامبر نازل شده است و صد و نهمین سوره‌ای است که در مصحف شریف موجود است. سوره کافرون در مکه بر قلب نازنین پیامبر نازل شد. این سوره مواجهه قاطب و همه جانبه جبهه اسلام و جبهه کفر را رسماً اعلام می‌کند که هیچ نوع سازش و ارتباطی بین معبود حقیقی عالم وجود یعنی ذات مبارک الله تبارک و تعالی و بین معبود‌های دروغین و بت‌های دست ساخته وجود ندارد. خط ایمان از خط کفر و شرک، کاملاً متمایز است. پیامبر در این سوره دست رد قاطع خود را بر سینه همه کفار می‌زند و رسماً اعلام برائت از همه آن‌ها می‌کند.
شأن نزول سوره:
در شأن نزول این سوره اقوال متعددی وجود دارد. یکی از نقل‌ها این است که در صدر اسلام سران مشرکین مثل عاصم ابن وائل یا مغیرت ابن ولید نزد پیامبر گرامی اسلام «صَلَّ اللهُ عَلَیْهِ وَ ءَالِهِ» آمدند و عرضه داشتند ‌ای محمد بیا و یک سال تو خدای ما را بپرست و یکسال ما خدای تو را می‌پرستیم و با این وصف دست از منازعه با همدیگر برداریم. پیامبر گرامی اسلام قبول نکردند و قاطعانه اعلام کردن که امکان ندارد من خدایان شما را بپرستم و شما نیز اهل این معنا نیستید. آن‌ها گفتند اگر نمی‌پرستی لا اقل بیا و خدایان ما را لمس کن و از این چوب‌ها و سنگ‌ها تبرک بجوی. پیامبر گرامی اسلام سکوتی کردند و فرمودند منتظر فرمان خدا هستم. چند وقتی از این ماجرا گذشت و سوره مبارکه کافرون نازل شد که با تعبیری قاطع و محکم به پیامبر خدا اعلام نمود: «بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ * قُلْ يَاأَيُّهَا الْكَافِرُونَ*لاَ أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ» رسماً اعلام نمود که هیچ گونه سازشی در زمینه پرستش و عبودیت بین جبهه ایمان و کفر وجود ندارد.
ترجمه:
«بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ»
بنام خدای بخشنده مهربان «قُلْ» بگو «يَاأَيُّهَا الْكَافِرُونَ» ‌ای کافران و ‌ای منکران حق و ‌ای انکار کنندگان مبدأ آفرینش عالم وجود ذات احدیت باری تعالی «لاَ أَعْبُدُ» من نمی‌پرستم «مَا» آن‌چه را که «تَعْبُدُونَ» شما می‌پرستید. این بت‌های دروغین و حرکت‌های شرک آلود شما را به رسمیت نمی‌شناسم و عبودیت را فدای این‌ها نمی‌کنم. «وَلاَ أَنتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ» شما هم پرستندگان آن چرا که من می‌پرستم نیستید. یعنی شما هم اهل این نیستید که خدای من را بپرستید. شما آنقدر منافع فرعی و منافع متعدد و متنوع در ذیل بت پرستی دارید که حاضر نیستید خدای یگانه را بپرستید. «وَلاَ أَنَا عَابِدٌ مَا عَبَدتُّمْ» این را هم بدانید که من پرستنده آن‌چه را که شما می‌پرستید نبوده ام. نه در گذشته پرستیده‌ام و نه الأن می‌پرستم و نه در آینده خواهم پرستید. مجدداً تکرار می‌کنم «وَلاَ أَنتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ» شما هم پرستنده آن‌چه را که من می‌پرستم. امکان ندارد شما دست از بت‌های خد بردارید. «لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ» حال که چنین است، آیین و مرام باطل شما برای خودتان و آئین برحق من و یکتاپرستی من برا خودم. دین شما برای شما و دین من برای من. «دِينِ» در اصل «دِينِی» بوده است.

شرح واژگان:
۱- کافرون:
کافرون جمع کافر است و کافر از کفر می‌آید و کفر به معنای پوشاندن است. عرب به شب کافر می‌گوید چون وقتی می‌آید همه چیز را می‌پوشاند. به کشاورز هم کافر می‌گویند چون بذر را زیر خاک پنهان می‌کند. در اصطلاح کافر به کسی گفته می‌شود که منکر حق است و حقانیت اسلام را انکار می‌کند و مسیر انحرافی طی می‌کند که به این انسان کافر می‌گویند و جمع آن را کافرون است.

۲- لا اعبد:
لا اعبد یعنی من نمی‌پرستم. ریشه آن عبادت و به معنای پرستش است. در اصطلاح عبادت به معنای تذلل، خضوع و فروتنی در مقابل یک حقیقت بزرگ است که انسان آن را در حقیقت مورد پرستش قرار می‌دهد و در مقابل آن تواضع و فروتنی نشان می‌دهد. البته اگر آن حقیقت ذات باری‌تعالی باشد آن عبادت حقیقی است و در غیر باری‌تعالی هرچه مورد پرستش قرار گیرد مردود و محکوم به فناست.

۳- دین:
دین خضوع و فرمانبرداری در مقابل یک برنامه است. دین شریعت و آئینی است که شخص به عناون برنامه زندگی خود قبول دارد و در مقابل آن فرمانبردار است. البته دین در قرآن به معنای جزاء هم آمده است. وقتی می‌گوییم «مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ» یعنی صاحب روز جزا. پس دین دو معنا دارد. هم به معنای آئین و هم به معنای جزا است. پس اگر دین وقتی به معنای جزا باشد و با کلمه یوم به کار برود مثل عبارت «مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ» می‌گردد. یعنی همه انسان‌ها در روز جزا در نزد پروردگار حاضر می‌شوند و به حساب آن‌ها رسیدگی می‌شود. ولی دین گاهی مثل همین آیه آخر سوره کافرون به معنای آئین است. «لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ» آئین، مرام و مذهب شما برای خود شما و آئین و مسلک من برای من.

نکته‌های ترجمه:
واژه لام «لَ‍ – لِ‍» هر دو به معنای برای کاربرد دارد. البته لام اقسام زیادی دارد. لام گاهی بر سر فعل مضارع می‌آید و فعل در می‌آید و فعل امر می‌سازد مثل «لِیَضْرِبْ» یعنی باید بزند و یا «فَلْيَنظُرِ الْإِنسَانُ إِلَى‏ طَعَامِهِ» انسان باید به غذای خود نگاه کند.
واژه لام گاهی مکسور و به معنای «برای» استعمال می‌شود. «لِلَّهِ مَا فِي السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ» فرمان روایی و مالکیت آسمان‌ها و زمین برای خداست. یا «لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ» دین شما برای شما و دین من برای من. در این آیه لام هم به صورت مفتوح و هم به صورت مکسور استفاده شده و هر دو به معنای برای است. «لکم» برای شما و «لی» برای من است. پس لام هم مفتوح و هم مکسور می‌آید، البته معمولاً مکسور می‌آید. در سوره توحید نیز خواندیم: «وَلَمْ يَكُن لَهُ كُفُواً أَحَدٌ». «لَمْ يَكُن» یعنی نیست «لَهُ» یعنی برای او «كُفُواً» یعنی همتایی و «أَحَدٌ» یعنی هیچ کس. هیچ کس همتا برای خدا نیست. پس «لَهُ» وقتی گفته می‌شود به معنای «برای او» می‌باشد.
نسبت به خواندن سوره کافرون تأکید زیادی شده. گفته شده هر کس سوره کافرون را بخواند یک چهارم را خوانده است. یعنی ربع قرآن را تلاوت کرده. می‌دانید چرا؟ چون این سوره مواجهه قطعی و قاطعی در مقابل جبهه کفر اعلام کرده است. یک چهارم قرآن مقابله و مبارزه با بت پرستی و کفر است. موضع گیری در مقابل کفار و عدم خضوع و تذلل در مقابل آن‌ها است. بنابر این طبیعی است که خواندن این سوره خیلی برای انسان مسئولیت آفرینی می‌کند. فلذا از این جهت است که خواندن چند باره این سوره قبل از خوابیدن تأکید شده است. در بعضی از روایات نام سوره‌‌هایی برده شده که حتماً قبل از خواب بخوانید و بخوابید تا ایمانتان مستدام و مستقر شود و شیطان در شما نفوذ نکند که یکی از آن‌ها سوره کافرون و دیگری سوره توحید و دیگری سوره فلق و دیگری سوره ناس است. این سوره‌ها فوق‌العاده تأثیرگذارند. همان سوره هایی که به چهار قل معروفند و ابتدای همه آن‌ها عبارت «قُلْ» آمده است. در حالت مختلف مثل موقع خواب یا هنگام سفر و یا وقتی که انسان دچار حالت‌های منفی می‌شود بر تلاوت و قرائت این چهار سوره تأکید شده است. البته واضح است که تلاوت همراه با تأمل، تدبر و فهم آن موضوعیت دارد. لذا عزیزان تلاش کنیم که نسبت خود با قرآن را معلوم کنیم. قرآن به عنوان برترین مخلوق غیر انسانی خداوند و کتاب هدایت ماست. این را باید خواند و در آن تدبر نمود. آن را فهمید و به آن عمل کرد.
خدایا ما را لحظه‌ای به خود وامگذار و ما را با حقائق ناب قرآن و عترت روز به روز آشناتر بگردان و در مسیر فهم زبان قرآن همه ما را موفق، مؤید و منصور بدار.


نمایش برخط برنامه:


 


دانلود فیلم سخنرانی
 

 

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *